ویروس برونشیت عفونی (IBV)، به عنوان یک عامل بیماری‌زای بسیار مسری از سرده گاماکوروناویروس، از طریق ایجاد بیماری‌های تنفسی، کاهش افزایش وزن و اختلال در تولید تخم‌مرغ، تأثیر بسزایی بر سلامت و بهره‌وری صنعت جهانی طیور دارد. ظهور سویه‌های ژنوتیپ VIII (GVIII)—به‌ویژه سویه‌های IB80 و D2860—در اروپا و بخش‌هایی از آسیا، به دلیل پتانسیل آن‌ها برای گریز از سیستم ایمنی و ویژگی‌های آنتی‌ژنی متمایز، موجب نگرانی‌های بین‌المللی شده است. هدف این مطالعه، ارزیابی حضور این واریانت‌های GVIII در گله‌های گوشتی و گله‌های مادر گوشتی ایران از طریق پایش مولکولی در بازه زمانی سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ بود. در مجموع ۲۰۰ نمونه بافت نای و ریه از مرغ‌هایی با علائم بالینی تنفسی در چندین استان ایران جمع‌آوری شد (۱۴۰ نمونه از مرغ‌های گوشتی و ۶۰ نمونه از مرغ‌های مادر). RNA نمونه‌ها استخراج و با استفاده از پرایمرهای اختصاصی سویه که ژن اسپایک (spike) مربوط به IB80 و D2860 را هدف قرار می‌دادند، تحت آزمایش RT-PCR قرار گرفت. هیچ‌گونه تکثیر مثبتی در نمونه‌ها مشاهده نشد که این امر نشان می‌دهد سویه‌های GVIII یا در نمونه‌ها وجود نداشته‌اند و یا غلظت آن‌ها کمتر از حد تشخیص روش آزمایش (حدود ۱۰۰ کپی RNA در هر میکرولیتر) بوده است. صحت عملکرد آزمایش با استفاده از کنترل‌های مثبت و منفی تأیید شد. این یافته‌ها حاکی از تداوم غلبه دودمان‌های تثبیت‌شده ویروس برونشیت عفونی (IBV) در ایران، از جمله ژنوتیپ‌های Variant 2 (مشابه IS/1494)، B/۷۹۳و QX است و هیچ شواهدی مبنی بر ورود سویه GVIII به جمعیت‌های مورد مطالعه مشاهده نشد. عدم شناسایی سویه‌های IB80 و D2860 ممکن است ناشی از محدودیت‌های جغرافیایی، تمایل اختصاصی به میزبان (tropism) و یا حذف رقابتی توسط ژنوتیپ‌های غالب باشد. با این حال، تداوم پایش و مراقبت، به‌ویژه در گله‌های مرغ تخم‌گذار و مناطق مرزی، برای تشخیص زودهنگام تهدیدهای نوظهور IBV ضروری است. این مطالعه داده‌های پایه حیاتی را برای تلاش‌های منطقه‌ای و جهانی پایش IBV فراهم می‌آورد.