سندرم هپاتیت-هیدروپریکارد (HHS)، که با نام بیماری آنگارا نیز شناخته میشود، یک بیماری ویروسی حاد و بسیار مسری است که در درجه اول جوجههای گوشتی ۳ تا ۶ هفتهای را تحت تأثیر قرار میدهد و تهدیدی جدی برای تولید جهانی مرغ محسوب میشود. HHS که اولین بار در سال ۱۹۸۷ در پاکستان گزارش شد، از آن زمان در سراسر آسیا، خاورمیانه، آمریکا و اروپا گسترش یافته است و توسط آدنوویروس مرغی سروتیپ ۴ (FAdV-4) از گونه C ایجاد میشود. این ویروس DNA دار دو رشتهای بدون پوشش، باعث مرگ و میر ناگهانی ۱۰ تا ۸۰ درصدی میشود که با التهاب کبدی، هیدروپریکارد و ضایعات سیستمیک از جمله هپاتومگالی، افیوژن پریکارد، رنگپریدگی کلیه و ادم ریوی مشخص میشود. انتقال از طریق مسیرهای عمودی (آلودگی تخممرغ) و افقی (مدفوعی-دهانی) رخ میدهد، به طوری که FAdV-4 قبل از انتشار ویروسی به اندامهای هدف مانند کبد، قلب و کلیهها، در اپیتلیوم روده تکثیر میشود. پاتوژنز شامل «نکروز سلولهای کبدی، گنجیدگی های درون هستهای بازوفیلی و سرکوب سیستم ایمنی» است که توسط سویههای فوق حاد که از سال ۲۰۱۵ ظهور کردهاند و دارای حذفهای ژنومی در ژنهای فیبر-۲ و هگزون هستند، تشدید میشود. علائم بالینی شامل بیحالی، پرهای ژولیده، بیاشتهایی و مدفوع تغییر رنگ یافته، با نشانههای پس از مرگ کبد شکننده و مایع پریکارد آبکی تا ژلاتینی ترانسودا به رنگ کاه است. تشخیص، الگوهای اپیدمیولوژیک، آسیبشناسی کلی، هیستوپاتولوژی و ابزارهای مولکولی مانند PCR را برای تشخیص FAdV-4 ترکیب میکند و HHS را از هپاتیت همراه با گنجیدگی ناشی از سایر سروتیپها متمایز میکند. پیشگیری بر امنیت زیستی (بهداشت و کنترل آفات به عنوان حامل مکانیکی) متکی است و واکسیناسیون گلههای مادر با استفاده از واکسنهای غیرفعال یا نوترکیب برای انتقال آنتیبادیهای مادری مهم است. هیچ داروی ضد ویروسی خاصی وجود ندارد؛ آنتیبیوتیکهای حمایتی عفونتهای ثانویه را کاهش میدهند. HHS از طریق مرگ و میر، اختلال در رشد، ضریب تبدیل غذایی ضعیف و هزینههای کنترل، خسارات اقتصادی قابل توجهی را وارد میکند. نظارت پیشرفته، واکسنهای اختصاصی سویه و تحقیقات مقاومت میزبان برای کاهش پایدار بسیار مهم هستند و چالش مداوم HHS را برای سلامت طیور و بقای صنعت برجسته میکنند.